Αφιέρωμα στον εθνικό συνθέτη Μανώλη Καλομοίρη, 50 χρόνια από το θάνατό του.

Μανώλης ΚαλομοίρηςΧθες βράδυ, Δευτέρα 26 Νοεμβρίου, ο Σύνδεσμος Αιγυπτιωτών Ελλήνων, στα πλαίσια των καθιερωμένων πολιτιστικών εκδηλώσεων του, πραγματοποίησε ένα υπέροχο αφιέρωμα στον εθνικό συνθέτη Μανώλη Καλομοίρη, για τα πενήντα χρόνια από το θάνατό του.

Ομιλητές, δυο γνωστοί σε όλους μας πνευματικοί άνθρωποι, εξαίρετοι συγγραφείς και ερευνητές, ο φιλόλογος Ιούλιος Κέρπης και η ιστορικός μουσικής Μάρω Φιλίππου. Με την συμπατριώτισσά μας Φιφίκα Μπρουσιανού, μεγάλη πιανίστα, η οποία είχε πραγματοποιήσει μουσικές σπουδές κάτω από τη στιβαρή καθοδήγηση του ιδίου του Μανώλη Καλομοίρη και της συζύγου του Χαρίκλειας, γενικής διευθύντριας τότε του Ωδείου Αθηνών.

Οι θεματικές ενότητες περιλάμβαναν: Παιδικά χρόνια και πρώτα ακούσματα. Σπουδές στη Βιέννη και εγκατάσταση στο Χάρκοβο της Ρωσίας. Επιστροφή στην Ελλάδα. Γνωριμία με τον εθνάρχη Ελευθέριο Βενιζέλο και με τον ποιητή Κωστή Παλαμά. Συμβολή του Μανώλη Καλομοίρη στο κίνημα του δημοτικισμού. Το έργο του: κύκλοι τραγουδιών, συμφωνικά ποιήματα, μουσικά δράματα. Και ο Μανώλης Καλομοίρης παιδαγωγός. Η παραπάνω θεματολογία εμπλουτίστηκε με μουσικά αποσπάσματα και προβολή φωτογραφιών και εντύπων εποχής.

La

Η κ. Μάρω Φιλίππου με τον κ. Ι. Κέρπη και τον Μιχ. Κωβαίο.

Για όσους δεν γνωρίζουν, κάποια πράγματα για τον κορυφαίο έλληνα μουσουργό, δανείζομαι στοιχεία από την αυτοβιογραφία του «Μανώλης Καλομοίρης: «Η ζωή μου και η τέχνη μου -Απομνημονεύματα 1883-1908» (εκδόσεις «Νεφέλη»).

Ο Μανώλης Καλομοίρης, θεωρείται ο δημιουργός της Εθνικής Σχολής, καθώς επιδίωξε να συνθέσει τη λόγια μουσική με την ελληνική ταυτότητα. Το δημοτικό τραγούδι και η ελληνική παράδοση, σε συνδυασμό με τις τεχνικές σύνθεσης της Δύσης, διαμόρφωσαν το ύφος του. Γεννήθηκε στη Σμύρνη στις 14 Δεκεμβρίου 1883. Σπούδασε μουσική στην γενέτειρά του, την Κωνσταντινούπολη, την Αθήνα και τη Βιέννη. Από το 1906 έως το 1910 έζησε στο Χάρκοβο της Ουκρανίας, όπου δίδαξε πιάνο στο Λύκειο Ομπολένσκι και γνώρισε από κοντά τη ρωσική εθνική σχολή.

οοο

Από αριστερά Μ. Κωβαίος, Φιφίκα Μπρουσιανού, Μάρω Φιλίππου, Χαρά Καλομοίρη (εγγονή του μεγάλου μουσουργού) και Ιούλιος Κέπρης. (Φωτ.: Κ. Μιχαηλίδης)

Σημαντικά έργα του θεωρούνται οι όπερες «Ο Πρωτομάστορας» (1915), αφιερωμένη στο «Πρωτομάστορα της Μεγάλης Ελλάδος» Ελευθέριο Βενιζέλο και το «Δαχτυλίδι της Μάνας» (1917), η «Συμφωνία της Λεβεντιάς» (1929), με την ενσωμάτωση Βυζαντινών Ύμνων και ο κύκλος τραγουδιών «Μαγιοβότανα» (1912-1913) σε ποίηση Κωστή Παλαμά. Ο Μανώλης Καλομοίρης, πέρα από το συνθετικό του έργο, σφράγισε με την παρουσία του όλους του τομείς της μουσικής. Έγραψε μουσικοπαιδαγωγικά βιβλία, ίδρυσε το Ελληνικό Ωδείο και στη συνέχεια το Εθνικό Ωδείο, δημιούργησε δικό του μελοδραματικό θίασο ελλείψει κρατικής σκηνής, υπήρξε επιθεωρητής των στρατιωτικών Μουσικών (τον απέλυσε το 1936 ο Μεταξάς, επειδή παρακολούθησε την κηδεία του Ελευθέριου Βενιζέλου), συνεισέφερε στην ίδρυση της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, έγραψε κριτικές και άρθρα σε εφημερίδες και αγωνίστηκε με σθένος για τα δικαιώματα των μουσικών. Το αποκορύφωμα της τέχνης του ήταν η αναγόρευσή του σε ακαδημαϊκό στις 8 Ιουνίου 1946 και έγινε ο πρώτος μουσικός που πέρασε την πόρτα της Ακαδημίας Αθηνών.

Η Φιφίκα Μπρουσιανού

Η Φιφίκα Μπρουσιανού στο πιάνο ερμηνεύοντας συνθέσεις του Καλομοίρη

Ο Μανώλης Καλομοίρης έφυγε από τη ζωή στις 3 Απριλίου του 1962, χωρίς να προλάβει να ακούσει το λυρικό του έργο «Κωνσταντίνος Παλαιολόγος» (1961), η πανελλήνια πρώτη του οποίου δόθηκε στις 12 Αυγούστου 1962 στο Ηρώδειο.

Για μας τους Κασιώτες, ο αείμνηστος Μανώλης Καλομοίρης, διετέλεσε άνθρωπος ανεκτίμητης αξίας. Καθότι υπήρξε συνεργάτης του Ν. Γ. Μαυρή και του Ε. Α. Παπαδόπουλου, οι οποίοι προσπάθησαν με την έκδοση της «Δωδεκανησιακής Λύρας», τον Α΄ τόμο «ΚΑΣΙΑΚΗ ΛΥΡΑ ήτοι Δημώδης ποίησις και Μουσική της Νήσου Κάσου», που τυπώθηκε στο Πορτ Σάιτ της Αιγύπτου το 1928, στο τυπογραφείο της «Νέας Ηχούς», να διασώσουν από βεβαία καταστροφή και απώλεια ανεκτίμητα διαμάντια της Δημοτικής μας Μούσας.

Πριν προβούν στην έκδοση του βιβλίου τους, θέλησαν να πάρουν τη γνώμη του. Ο Μ. Καλομοίρης εκείνη την εποχή βρισκόταν στην Αίγυπτο. Σε επιστολή που τους έστειλε αναφέρει μεταξύ άλλων τα εξής: «Αξιότιμοι Κύριοι, Μετά μεγάλης μου χαράς εγνώρισα την υπό της «Δωδεκανησιακής Λύρας» συντελουμένην σπουδαιοτάτην ποιητικώς, μουσικώς και εθνικώς εργασίαν σας.».

Η συνεργασία μαζί του συνεχίστηκε, και με πρωτοβουλία της Κεντρικής Επιτροπής Δωδεκανησίων, ο μεγάλος μουσουργός έδωσε διαλέξεις σε Αλεξάνδρεια, Σουέζ και Ισμαηλία σε πυκνότατο ακροατήριο για να διαφωτίσει το κοινό για την σπουδαιότητα αυτής της εργασίας, όπου εξαιρετική εντύπωση έκαναν τότε και οι εκτελεσθείσες Δωδεκανησιακής μελωδίες.

Στο βιβλίο «ΚΑΣΙΑΚΗ ΛΥΡΑ» αναφέρονται στον πρόλογο αποσπάσματα από τις διαλέξεις που έγιναν τότε στην Αίγυπτο και οι εναρμονίσεις του «Νανουρίσματος» από τον Μανώλη Καλομοίρη, που τραγούδησε ο Ζαχ. Χαλκιάδης και του χορού της «Σούστας», που έπαιξε με τη λύρα του ο Κ. Ν. Μητροσμπάρας».

Μιχάλης  Κ.  Σκουλιός            

 

Το σύνολο του περιεχομένου και των υπηρεσιών του site διατίθεται στους επισκέπτες αυστηρά για προσωπική χρήση. Απαγορεύεται η χρήση ή επανεκπομπή του, σε οποιοδήποτε μέσο, μετά ή άνευ επεξεργασίας, χωρίς γραπτή άδεια του εκδότη.

 

About mkskoulios

Editor, researcher, writer
This entry was posted in Πρόλογος, Πολιτιστικές εκδηλώσεις. Bookmark the permalink.