Σχολικός εκφοβισμός και φαινόμενα εκφασισμού στα σχολεία


Γράφει ο Γρηγόρης Κοταλακίδης*

bullingΤα τελευταία χρόνια παρουσιάζονται όλο και πιο συχνά περιστατικά βίας και εκφοβισμού σε Δημοτικά, Γυμνάσια, Λύκεια, γεγονός  που προβληματίζει και ανησυχεί ιδιαίτερα την εκπαιδευτική κοινότητα. Μεταξύ των παιδιών σχολικής ηλικίας συμβαίνουν σωματικές επιθέσεις (σπρωξίματα, κλωτσιές, μπουνιές κ.τ.λ.), συναισθηματικές επιθέσεις (σκόπιμη απομόνωση του παιδιού θύματος, το να κρύβουν τα βιβλία του, να εκβιάζουν για χρήματα), λεκτικές επιθέσεις (κοροϊδία, βρίσιμο, ειρωνεία, απειλές, ρατσιστικά σχόλια), σεξουαλικός εκφοβισμός (ανεπιθύμητο άγγιγμα, απειλές, λεκτική παρενόχληση), ηλεκτρονικός εκφοβισμός (χρήση Ίντερνετ, ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, χρήση κάμερας με σκοπό την απειλή και την ταπείνωση του).

Η έκθεση των παιδιών και των εφήβων στη βία και στην αντικοινωνική συμπεριφορά μπορεί να προκαλέσει σοβαρά ψυχολογικά προβλήματα σε αυτά, δημιουργεί αρνητικό κλίμα στο σχολείο, ενώ, όπως έχει διαπιστωθεί από σχετικές έρευνες, επηρεάζει άμεσα και τη διαδικασία της μάθησης του παιδιού.

Επίσης εκδηλώνονται ρατσιστικές και φασιστικές συμπεριφορές στα σχολεία από μαθητές/τριες σε συμμαθητές/τριες τους, που είτε έρχονται από άλλες χώρες, είτε τους φαίνονται διαφορετικοί, είτε καταγράφουν μια διαφορετική άποψη. Εμφανίζονται επίσης φασιστικές συμπεριφορές μαθητών προς τους καθηγητές τους, οι οποίοι στοχοποιούνται επειδή μιλούν μέσα στην τάξη για τη διαφορετικότητα, τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ισοτιμία μεταξύ των ανθρώπων.

Ότι υπάρχει στην κοινωνία μεταφέρεται και στο σχολείο, το σχολείο αποτελεί άλλωστε και μια μικρογραφία της κοινωνίας. Σε περιόδους κρίσης και ανομίας υπάρχει ένα πλησίασμα προς τις ακροδεξιές ιδεολογίες. Η αύξηση των περιστατικών βίας στα σχολεία σχετίζονται με τη γενικότερη κρίσης που βιώνουμε, των προβλημάτων που αντιμετωπίζει η ελληνική οικογένεια και η κοινωνία, καθώς και του κλονισμού της εμπιστοσύνης των νέων προς τους θεσμούς και τα πρόσωπα που τους υπηρετούν. Η αμφισβήτηση αυτή σε συνδυασμό με τις ανησυχίες, τις αναζητήσεις και τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά της εφηβικής ηλικίας, έχουν οδηγήσει στην εκδήλωση ακόμη και ρατσιστικών συμπεριφορών, που συχνά εξελίσσονται σε βία, λεκτική αλλά δυστυχώς και σωματική.

Το θέμα είναι τι κάνουμε για να αντιμετωπίσουμε αυτά τα φαινόμενα; Οι συμπεριφορές δεν αλλάζουν με ομιλίες, ημερίδες, οδηγίες αλλά με καθημερινή δουλειά στα σχολεία. Για να αλλάξουν οι στάσεις πρέπει να αλλάξει η γνώση, το συναίσθημα και μετά η συμπεριφορά του ατόμου.

Η ουσιαστική αντιμετώπιση του προβλήματος χρήζει μιας συστημικής προσέγγισης, η οποία απαιτεί τη συνεργασία των γονέων, των εκπαιδευτικών και του εκπαιδευτικού συστήματος γενικότερα, των συλλόγων γονέων και κηδεμόνων, της Ομοσπονδίας Λειτουργών Μέσης Εκπαίδευσης, των κατά τόπους Ενώσεων Λειτουργών Μέσης Εκπαίδευσης, των τοπικών κοινωνικών υπηρεσιών και της κοινότητας.

Επίσης στην όλη διαδικασία αντιμετώπισης του συγκεκριμένου κοινωνικού φαινομένου, είναι σημαντική η προσέγγιση από «κάτω προς τα πάνω» για τον σχεδιασμό μιας ολοκληρωμένης δράσης. Δηλαδή, να εμπλακούν οι ίδιοι οι μαθητές/τριες μέσα από μια δικτύωση, και να αναλάβουν και να συνεργαστούν από κοινού στο σχεδιασμό, την υλοποίηση και την αξιολόγηση ολοκληρωμένων συμπληρωματικών δράσεων για την πρόληψη περιστατικών βίας και εκφασισμού στα σχολεία.

*Ο Γρηγόρης Κοταλακίδης είναι κοινωνιολόγος, πρώην εκπαιδευτικός στο σχολικό συγκρότημα Γυμνασίου – Λ/Τ Κάσου. 

 ♦ Το σύνολο του περιεχομένου και των υπηρεσιών του site διατίθεται στους επισκέπτες αυστηρά για προσωπική χρήση. Απαγορεύεται η χρήση ή επανεκπομπή του, σε οποιοδήποτε μέσο, μετά ή άνευ επεξεργασίας, χωρίς γραπτή άδεια του εκδότη.

About mkskoulios

Editor, researcher, writer
This entry was posted in Πρόλογος. Bookmark the permalink.