Στην Α(γία) Παρασκ(ευ)ή

Οι "Καθίστρες" από την Αγία Παρασκευή της Βαγγελίτσας του "Κοκού

Οι «Καθίστρες» από την Αγία Παρασκευή της Βαγγελίτσας του «Κοκού». Φωτογραφίες: Μιχ. Κ. Σκουλιός

Γράφει ο Μιχάλης Κ. Σκουλιός

Εκεί που σμίγουν τέσσερα πελάγη, το Αιγυπτιακό, το Λιβυκό, το Κρητικό και το Καρπάθιο, αναδύεται μέσα  από το λευκό των κυμάτων και των γλάρων, η μικρή μας Κάσος. Με το καράβι μόλις την αντικρίσεις, ιδίως το καλοκαίρι, απογοητεύεσαι με την άγρια και ξερή θωριά των βουνών της. Σιγά σιγά όμως το μάτι «εγκλιματίζεται» στο τοπίο, η καρδιά γαληνεύει και ανάμεσα από τα λιγοστά δέντρα ξεφυτρώνουν τα φρεσκοασβεστοχρισμένα σπιτάκια των πέντε οικισμών και τα διάσπαρτα μικρά εκκλησάκια.

Εύλογα στον επισκέπτη γεννάται το ερώτημα: Γιατί σε ένα μικρό τόπο, όπως η Κάσος, έχουν χτιστεί τόσο πολλά εκκλησάκια;

Αυτά τα μικρά εκκλησάκια, δεν είναι σημερινά. Χτίστηκαν παλιότερες εποχές, πριν και μετά το Ολοκαύτωμα του νησιού (1824). Όταν οι Κασιώτες καραβοκύρηδες όργωναν τις μεγάλες θάλασσες με τα δίστηλα και τρίστηλα καράβια τους, μπρίκια, γολέτες, μπομπάρδες, μπρατσέρες και μικρά μίστικα, που κατασκευάζονταν επιτόπια από ντόπιους τεχνίτες.

DSCF0806 cΗ πληθώρα των εξωκλησιών αποδεικνύει και το θρησκευτικό συναίσθημα των κατοίκων την εποχή εκείνη που ήταν αρκετά ανεπτυγμένο. Συνήθιζαν να αφιερώνουν το ¼ από τα μερίδια των καραβιών τους σε μία εκκλησιά ή σε κάποιο άγιο ξωκλησιού. Καθώς ο φόβος ενός ναυαγίου τα χρόνια εκείνα ήταν πολύ συχνός. Ο άγιος, προστάτευε το σκάφος και τα πληρώματα από τις κακές στιγμές στη θάλασσα.

Δροσερό τούτο το απομεσήμερο του Ιούλη στο νησί, η καμπάνα για τον εσπερινό έχει σημάνει, κι εγώ ξεκινώ από το χωριό μου, την Αγία Μαρίνα, για την Αγία Παρασκευή.

Για όσους δε γνωρίζουν, μόλις ένα χιλιόμετρο από την πρωτεύουσα, το Φρυ, δυτικά βρίσκεται η Αγία Μαρίνα. Το κεφαλοχώρι του νησιού. Χτισμένη σε ύψωμα, απλωμένη σε μεγάλη έκταση από το «Ακρί» βόρεια, ίσαμε το «Καστέλι» νότια. Με αρκετά παλιότερα καπετανόσπιτα, αλλά και νεώτερα κτίσματα, με αυλές με «αλιτάνες» και γλάστρες γεμάτες με λουλούδια.

Panorama 2  Αγ. ΠαρασκευήΞεκινώ πεζός, διασχίζω το δημόσιο δρόμο μέχρι τις «Καθίστρες». Σε 15΄λεπτά περίπου, πιάνω το τσιμεντένιο μονοπάτι. Ανάμεσα από αμπέλια, αντικρίζω στο βάθος το μικρό θολωτό εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής, που βρίσκεται κάτω από τις εγκαταλειμμένες εδώ και αρκετά χρόνια, «Σκάλες του Κανάκη».

Το τοπίο είναι μαγευτικό. Οι στερνές ακτίνες του ήλιου που πάει να δύσει πέφτουν στο βάθος ανάμεσα στα «Πεντηκονήσια». Και η ψαλμωδία του παπά Κώστα με το «φως ιλαρόν» χαϊδεύει τις ξερολιθιές, τους τραχείς ορεινούς όγκους τριγύρω, και τους πιστούς που για άλλη μια φορά φέτος, πήραν τη στράτα για το εκκλησάκι για να παρευρεθούν στον Εσπερινό της.

Με το όνομα Παρασκευή είναι γνωστές 3 Αγίες της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Η πιο γνωστή στην Ελλάδα είναι η Αγία Παρασκευή, Μεγαλομάρτυς, προστάτης των ματιών, η οποία λανθασμένα αποκαλείται και Παρασκευή η Οσιομάρτυς, (με αποτέλεσμα να προκαλείται σύγχυση με την Οσία Παρασκευή την Επιβατινή). Ρωμαία αγία που μαρτύρησε με αποκεφαλισμό τον 2ο αιώνα επί Μάρκου Αυρηλίου. Η μνήμη της τιμάται στις 26 Ιουλίου. 

Για την ιστορία, η Αγία Οσιομάρτυς Παρασκευή, καταγόταν από τη Ρώμη, οι δε γονείς της Αγάθων και Πολιτεία ήταν χριστιανοί. Επειδή όμως ήταν άτεκνοι παρακαλούσαν τον Θεό να τούς χαρίσει ένα παιδί. Πράγματι ο Θεός τους άκουσε και τους χάρισε ένα παιδί. Και επειδή όταν γεννήθηκε ήταν η έκτη ημέρα της εβδομάδος, την ονόμασαν Παρασκευή και από μικρή την αφιέρωσαν στο Θεό. Η Παρασκευή, έλαβε την χριστιανική μόρφωση από την μητέρα της και μάλιστα μελετούσε συνέχεια τα ιερά γράμματα και προσευχόταν πολλές ώρες στην εκκλησία. Μετά το θάνατο των δικών της μοίρασε όλα της τα υπάρχοντα στους φτωχούς και έγινε μοναχή. Έμεινε εκεί αρκετό χρονικό διάστημα και μετά λαμβάνοντας την ευχή της ηγουμένης βγήκε έξω στον κόσμο και κήρυττε τον Χριστό προσελκύοντας πολύ κόσμο στον χριστιανισμό. Για όλα οδηγήθηκε στο βασιλιά Αντωνίνο, ο οποίος θαμπωμένος από την ομορφιά της και τη σύνεσή της, προσπάθησε να την πείσει να θυσιάσει στα είδωλα και θα της έδινε ότι ήθελε. Η αγία όμως αρνήθηκε και τότε διέταξε να αρχίσουν τα βασανιστήρια. Μάλιστα την έβαλαν μέσα σε ένα θερμασμένο λέβητα γεμάτο πίσσα και λάδι. Μόλις έγινε αυτό η αγία φαινόταν να δροσίζεται μέσα σ` αυτό και ο Αντωνίνος εξοργισμένος έδωσε εντολή να θανατωθεί, περνώντας και αυτή στην μεγάλη χορεία των μαρτύρων της εκκλησίας μας.

Το ιδιόκτητο εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής στις Καθίστες, χτίστηκε γύρω στα 1880 από τη Βαγγελούλα Μιχαήλ Διάκου. Με την πάροδο του χρόνου έπεσε στα χέρια της ανεψιάς της, Βαγγελίτσας του «Κοκού» (Νικολάου Διακάκη), που κατά σύμπτωση πέθανε πριν αρκετά χρόνια την παραμονή που γιόρταζε η εκκλησιά της οικογενείας της.

♦ Το σύνολο του περιεχομένου και των υπηρεσιών του site διατίθεται στους επισκέπτες αυστηρά για προσωπική χρήση. Απαγορεύεται η χρήση ή επανεκπομπή του, σε οποιοδήποτε μέσο, μετά ή άνευ επεξεργασίας, χωρίς γραπτή άδεια του εκδότη.

About mkskoulios

Editor, researcher, writer
This entry was posted in Ιστορικά - Λαογραφικά Θέματα, Πρόλογος. Bookmark the permalink.