Οδοιπορικό στις Αρχαιότητες της Κάσου- Το Ιερό Σπήλαιο η «Ελληνοκαμάρα» – VIDEO

10-09-08 040 c (2)Γράφει  ο Μιχάλης  Κ.  Σκουλιός

Ένα απόγευμα του καλοκαιριού, αφήνοντας τους τελευταίους στάβλους από τις «Καθίστρες», αποφάσισα να ανηφορίσω στην «Ελληνοκαμάρα».

10-09-08 040 c (1)Βέβαια, από τη νοσταλγική μαθητική μου εποχή μέχρι σήμερα, σχεδόν τέσσερις δεκαετίες πέρασαν από τότε, πολύ φυσικό να έχουν αλλάξει πολλά πράγματα. Και πρώτα απ’ όλα το παλιό κατσικόστρατο. Μάλλον, πάνω στα χνάρια του, φαίνεται να χαράχτηκε το τωρινό στενό δρομάκι, πλάτους 2,5 περίπου μέτρων που οδηγεί μέχρι απάνω στην ιστορική σπηλιά. Οριοθετήθηκε με μια κοντή ξερολιθιά, και έμεινε σχεδόν μισοτελειωμένο το 2009…

Δεν μπορώ να μην αναφερθώ στα λίγα μέτρα που έμειναν και στη δυσκολία που θα συναντήσει κάποιος μέχρι να πιάσει το μονοπάτι… Πόσο μάλλον ένας άπειρος επισκέπτης σα βρεθεί στα μέρη μας, μη συνηθισμένος στις κασιώτικες κακοτοπιές!…

Σαν έφτασα τελικά στην πλαγιά έξω από το κτήμα που περιβάλει το πανάρχαιο σπήλαιο και τα τρεία επικλινή στενοχώραφα- «λουριά» (δύο από αυτά έχουν παραχωρηθεί από τους ιδιοκτήτες τους για την έρευνα), δεν βρήκα την ξύλινη πόρτα, που είχε τοποθετήσει πρόχειρα, παλιότερα ο δήμος. Στη θέση της ήταν μια παλέτα…

Ελληνοκαμάρα Κάσος 10-09-08 c.Το θέαμα άκρως απογοητευτικό. Καθώς κι ο πιο απαίδευτος θεατής δεν μπορεί να μην τσακίσει η καρδιά του, μπρος το αντίκρισμα και τον ξεπεσμό του αρχαιότατου αυτού ιερού τόπου. Με τους έστω και ολιγάριθμους εντυπωσιακούς ογκόλιθους, τα λεγόμενα «κυκλώπεια τείχη», όπου στέκουν φανερά καταπονημένα από το σκοτεινότατο πέρασμα των αιώνων και εκλιπαρούν θαρρείς νικημένα και άφωνα κάθε περαστικό, έτσι μου φάνηκε, για σεβασμό, προστασία και φροντίδα…

Η εικόνα της παντελούς εγκατάλειψης, δυστυχώς, οδηγεί μέρα με τη μέρα στο σταδιακό αφανισμό όσων ολίγων αρχαίων υπολειμμάτων έμειναν ακόμη στο μέρος αυτό.

Μολαταύτα, επιστρατεύοντας όσο κουράγιο μου απόμεινε, πήρα μια βαθιά ανάσα. Ακροπατώντας στις μύτες των παπουτσιών μου, πέρασα τη μεγάλη πέτρινη κλίμακα του ανδήρου. Ομολογώ, με την ταραχή του κυνηγημένου δραπέτη. Σαν έφθασα μέχρι το κατώφλι και στην κλειστή ερμητικά σιδερένια πόρτα της αρχαιολογικής υπηρεσίας του σκοτεινού σπηλαίου, διάβασα την πινακίδα:

Υπουργείο Πολιτισμού-Τουρισμού
Εφορεία Παλαιοανθρωπολογίας
Και Σπηλαιολογίας Νότιας Ελλάδας
Ελληνοκαμάρα: Λατρευτικό σπήλαιο 5ου π.Χ. αιώνα

Όση ώρα έμεινα έξω από τον ιερό βράχο και τον περιεργαζόμουνα επίμονα, προσπαθούσα ν’ ανακαλύψω κάτι από το ζοφερό ιστορικό παρελθόν του. Τελικά ήταν τόπος λατρείας ή είχε σχέση με αρχαίο ανάκτορο;…

Σκαρφάλωσα σε έναν τεράστιο ογκόλιθο. Από το κενό που σχημάτιζαν κάποιοι άλλοι ογκόλιθοι, που μάλλον στο διάβα το χρόνου είχαν αφαιρεθεί, προσπάθησα να σταθώ, να δω το εσωτερικό του σπηλαίου και να το βιντεογραφήσω…

10-09-08 078 c (2)Κάποιες ασθενικές ακτίνες διαπερνούσαν από τις πυλίδες, σχηματίζοντας στο σκότος φωτεινά σύννεφα στα άγρια τοιχώματα της καμάρας. Η εκπληκτική παρουσία τους στην ερημική βραχοκουφάλα, με βοήθησε να ανατρέξω πίσω, σε μια παλιά διήγηση της γιαγιάς μου, στην Αλεξάνδρεια…

Η φύτρα της συχωρεμένης της γιαγιά μου, της «Μαριγώς του Κώστα του Διάκου», το γένος, Μανωλακάκη, ήταν από τη γειτονική Κρήτη. Σε πολλούς Κρητικούς, συμβαίνει από την κατάληξη του επιθέτου τους, να γίνεται εύκολα, εξαρχής, γνωστή η καταγωγή τους. Εξάλλου, ο πατέρας της, Ηλίας Μανωλακάκης, ιδιοκτήτης ιστιοφόρου και δημογέροντας εποχής, εμφανίζεται συχνά να εμπλέκεται στις πολεμικές επιχειρήσεις του 1824 και να υπογράφει με πολλούς άλλους αγωνιστές – καπεταναίους,  διάφορα ναυτικά έγγραφα στο «Ιστορικό Αρχείο Κάσου» του αείμνηστου Ν.Γ. Μαυρή.

Θυμάμαι ήταν αγράμματη γυναίκα. Με το ζόρι ο γιος της, την έμαθε να γράφει το όνομά της. Δεν θα ξεχάσω, τη σκηνή που προσπαθούσε να υπογράψει, όταν της το ζητούσαν σε κάποιες διατυπώσεις αναχώρησής μας από την Αίγυπτο. Αργά, αργά, με το πάσο της, συνήθιζε να σύρει την πένα, που έτρεμε στο χαρτί. Ήταν σαν να σχεδίαζε: «Μαριγώ Δγιάκου!…» Χρησιμοποιώντας τα δύο γράμματα, το «δ» και το «γ», για να αναπαραγάγει, πιστεύω, καλύτερα και με ακρίβεια, τη μουσικότητα του επωνύμου της…Παρόλα αυτά, ήξερε να διηγείται παραμύθια. Ένα από τα πολλά, υπέροχα και παράξενα παραμύθια της, με είχε μαγέψει, και μάλλον ήθελε να εξελίσσεται στην Κάσο, κάποια πανάρχαια χρόνια…

Όσο κι αν βασανίζω τη μνήμη μου, δεν μπορώ να θυμηθώ πολλά πράγματα από αυτό, γι’ αυτό και περιορίζομαι στην υπόθεση, μέσες άκρες…

10-09-08 078 c (1)Κάποια εποχή, πολύ παλιά, η Κάσος είχε το δικό της ανεξάρτητο βασίλειο… Από τη γειτονική Κρήτη ένα βασιλόπουλο ερωτεύθηκε την κόρη του βασιλιά… Έστειλε λοιπόν τους ανθρώπους του, εκλεκτούς αυλικούς και προξενητές, επίσημα να τη ζητήσουν… Όμως οι γονείς της αρνήθηκαν. Τότε, το βασιλόπουλο, που θέριευε η αγάπη του, μέρα με τη μέρα, για την Κασιώτισα πριγκιποπούλα, σκέφθηκε να την κάνει δική του, με το έτσι θέλω!… Δηλαδή, να την απαγάγει από το παλάτι του πατέρα της, ένα «ντέρμα» (στάση) από το «Θεμώνι»… Το ανάκτορο το φύλαγαν μέρα νύχτα καλά εκπαιδευμένοι και γενναίοι στρατιώτες…

Καθώς το κρητικό μπουγάζι, από τότε δεν χωράτευε, διάλεξε ένα δειλινό με καλοσύνη. Πήρε τα παλικάρια του και αφού σήκωσε άρμενα στο καράβι του, τράβηξε για την Κάσο. Υπολόγισε να βρίσκεται στο νησί τα μεσάνυχτα, όταν όλοι θα βαριοκοιμούνται…

Σαν έφτασε με το καλό στο νησί, έβγαλε το άλογό του στη στεριά. Όντας το σέλωσε και το καβάλησε με σκοπό να πάει να την πάρει…

Το βασιλόπουλο με παρέα του το λιγοστό τρεμουλιαστό φέγγος των αστεριών, έσχιζε τη νύχτα σαν το φύσημα του ανέμου… Έτρεχε, έτρεχε, έτρεχε να προλάβει πριχού ξημερώσει, μη τον πάρουν είδηση οι φρουροί και το συλλάβουν. Κρατώντας σφιχτά το χαλινάρι του αγαπημένου του αλόγου, κάθε τόσο το σπιρούνιαζε στην κοιλιά, να το κάνει να τρέχει περισσότερο. Συχνά, σκύβοντας στο αυτί του αλόγου, ενώ του χάιδευε το λαιμό και τη χαίτη, τού ψιθύριζε, δίνοντάς του κουράγιο :

Σε μουλάρι κότσινο να πάμε εις στο Θεμώνι…
Να πάμε να την κλέψουμε του βασιλιά την κόρη…

Με τούτον το δεκαπεντασύλλαβο, αναπολώ, με κανάκιζε πολλές φορές σαν με κρατούσε στα γόνατά της η μακαρίτισσα η γιαγιά μου. Όσα χρόνια κι αν πέρασαν, δε το ξεχνώ… Δεν ξέρω αν τον ταίριαξε η ίδια, σκόπιμα, για να τονίσει περισσότερο την αφήγησή της. Ό,τι και να ‘ναι, ο μύθος του αρχαίου βασιλιά της Κάσου, κάλλιστα θα μπορούσε να ήταν μια πραγματική ιστορία…

Αλλά…

Εκεί κοντά βρίσκεται το «Θεμώνι»…

Σε ένα αγρόκτημα του αείμνηστου Μιχάλη Γεζ. Κουτλάκη, υπάρχει μια πολύ μεγάλη, γερασμένη συκιά. Τα σύκα της φημίζονται για την εξαιρετική ποιότητά τους. Άκουσα από το Δημήτρη Μιχ. Διακάκη, τον επονομαζόμενο «Μπαταρία», να μου λέει, ότι αυτά τα σύκα οι παλιότεροι τα ονόμαζαν «βασιλικά σύκα»!…

Τώρα, τί σχέση έχουν όλα αυτά με την πραγματικότητα, ας τ’ αφήσουμε στην άκρη, στους ειδικούς, και σ’ όσους άλλους θέλουν να συντηρείται η μυθική παράδοση με κάποιο βασίλειο στο νησί.

Η Ελληνοκαμάρα, αιώνες τώρα κρατά βαθιά κρυμμένο το μυστικό μέσα της. Αλήθεια, πόσα πράγματα γνωρίζουμε εμείς οι νεώτεροι γι’ αυτήν και για την άλλη ονομασία της, «Αγιασμάτσι»;…

10-09-08 068 c.«Ελληνοκαμάρα» ονόμασαν οι πρόγονοί μας τη σπηλιά που περιβάλλεται από τα «πελασγικά» ή «κυκλώπεια τείχη». Ο αείμνηστος Ν. Γ. Μαυρής αναφέρει στη Μ.Μ.Ε., στο λήμμα για την «Κάσο», ότι το σπήλαιο αυτό, παλιότερα, (μάλλον κατά τον Μεσαίωνα), χρησίμεψε ως καταφύγιο κάποιων κυνηγημένων κατοίκων από τους πειρατές. Όμως, κι όταν το νησί αλώθηκε από τους τουρκοαρβανιτάδες του Χουσεΐν Μπέη, αναφέρουν παλιότεροι ότι και τότε αυτό έγινε το κρησφύγετο κάποιων γυναικόπαιδων.

Αυτό αποδείχτηκε και κατά την πρώτη ανασκαφική περίοδο (1986) με χρηματοδότηση του Υπουργείου Αιγαίου και τη σημαντική υποστήριξη και βοήθεια της εφόρου κ. Πρωτονοταρίου-Δειλάκη και του τοπογράφου μηχανικού της Εφορείας κ. Θ. Χατζηθεοδώρου. Από την επίχωση συλλέχθηκαν αβαφή χοντρά όστρακα αγγείων με σαφή ίχνη φωτιάς. Τα όστρακα μάλλον προέρχονται κατά τον Κασιώτη αρχαιολόγο Γιάννη Γ. Σακελλαράκη, από σύγχρονα αγγεία, από τους Κασιώτες, που ζήτησαν καταφύγιο στην Ελληνοκαμάρα την περίοδο του Ολοκαυτώματος, στο 1824. [Βλ. Εφ. «Ο Κασιώτης» αρ. φύλ. 100 /Δεκ. 1988.]

Ο καθηγητής Πανεπιστημίου Κ. Μηνάς, μάς πληροφορεί σχετικά για το τοπωνύμιο «Ελληνοκαμάρα», ότι υπάρχουν στον ελληνικό γεωγραφικό χώρο αρκετές τοποθεσίες με αυτό το όνομα. Μόνο στην προσωπική του συλλογή, αυτός έχει συγκεντρώσει πάνω από 40 τέτοια τοπωνύμια… [Κ. Μηνά: «Το Τοπωνυμικό της Κάσου» – Αθήνα 1975, (σ. 51).]

Ο Χριστόδουλος Παπαχριστοδούλου, ισχυρίζεται πως τα αρχαία αυτά ερείπια αποδόθηκαν κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας στους «Έλληνες». Καθώς θεωρούντο πρόσωπα σεβαστά, γιγαντόσωμα, μυθικά. Σημειώνει δε ότι ονομάστηκαν έτσι, όταν στη Βυζαντινή εποχή η λέξη «‘Ελλην», σήμαινε τον εθνικό, τον μη χριστιανό. [Χρ. Παπαχριστοδούλου: «Τοπωνυμικά και ονοματικά Χάλκης Δωδεκανήσου», Πλάτων 12 1960, (σ. 34). «Τα τοπωνύμια (της Σύμης)- Συμαϊκά 1» 1972, (σ. 48).]

Η ονομασία «κυκλώπεια τείχη» προήλθε από τις οχυρώσεις μυκηναϊκών κέντρων, οι οποίες θεωρήθηκαν έργα των Κυκλώπων εξαιτίας των διαστάσεών τους, που ήταν ένας λαός από τη Λυκία της Μικράς Ασίας. Τέτοιες επιβλητικές οχυρώσεις βρέθηκαν στις ακροπόλεις των Μυκηνών, της Τίρυνθας, των Αθηνών, του Γλα, αλλά και στη Βοιωτία, στην Αργολίδα, Μεσσηνία κ.α.

Τα «κυκλώπεια τείχη» κατασκευάζονταν από μεγάλους ακανόνιστους ογκόλιθους. Συναρμολογούνταν χωρίς συνδετικό υλικό (λάσπη) και γεμίζονταν με λιθολόγημα (χαλίκια). Είχαν πυργοειδείς προεξοχές, πύλες και πυλίδες. Καλύπτονταν με μονολιθικό υπέρθυρο (ανώφλι), σηραγγοειδή ανοίγματα, και μάλλον χρησίμευαν για να διευκολύνουν την επικοινωνία, ύδρευση και αποχέτευση.

Τα τείχη αυτά προστάτευαν μια έκταση, που περιοριζόταν στην κορυφή του υψώματος, όπου βρισκόταν το ανάκτορο ή ο οικισμός.

Τα «κυκλώπεια τείχη» εμφανίζονται στον ελληνικό χώρο στο 14ο π. Χ. αιώνα, με διαμορφωμένα τα χαρακτηριστικά τους και δεν αποτελούν εξέλιξη κάποιου προηγούμενου οχυρωματικού συστήματος. Ίσως γι’ αυτόν τον λόγο και σε συσχετισμό με την μυθική παράδοση, αναφέρεται ότι τα έφτιαξαν οι Κύκλωπες. Γενικά όμως πιστεύεται ότι, οι Μυκηναίοι πήραν τα πρότυπα των οχυρώσεων τους από εκεί, από την Μικρά Ασία, και ειδικότερα από τους Χετταιούς, των οποίων οι οχυρώσεις στην πρωτεύουσά τους (το σημερινό Μπογκάζκιοϊ), μοιάζουν πάρα πολύ με τις μυκηναϊκές. [Εγκ. «Πάπυρος-Λαρούς-Μπριτάνικα» έκδ. 1989, Τόμ. 36 (σ. 332-333).]

Για τις αρχαιότητες της Κάσου αναφέρθηκαν κατά καιρούς διάφοροι περιηγητές και αρχαιολόγοι, όπως ο γερμανός L. Ross το 1843 και αργότερα ο ιταλός G. Susini, οι οποίοι κατέγραψαν λείψανα ερειπίων σε κάποιες περιοχές του νησιού, μερικές από τις οποίες σήμερα δεν υπάρχουν πια ή έχουν καταστραφεί. Επιφανειακές έρευνες έκαναν και οι Hope Simpson και Lazemby. Όλοι τους έδειξαν ιδιαίτερο αρχαιολογικό ενδιαφέρον για το προϊστορικό σπήλαιο, την «Ελληνοκαμάρα».

Ο L. Ross, που έκανε την πρώτη λεπτομερειακή περιγραφή της «Ελληνοκαμάρας», παρέθεσε σχεδιάγραμμα με το εσωτερικό της. Ο G. Susini εκτός από το εκτενές εσωτερικό σχεδιάγραμμα κάνει μνεία για την ύπαρξη σκαλισμένων σε πέτρα μυστηριώδη σχημάτων, συμβόλων, ιδεογραμμάτων. Ανάμεσα στους τέσσερις κατά καιρούς αρχαιολόγους οι οποίοι ασχολήθηκαν με την «Ελληνοκαμάρα» επικρατεί δικαιολογημένα σύγχυση ως προς την ακριβή χρονολόγησή της. Καθώς χωρίς τεκμηρίωση, άλλοι τοποθετούν την λιθοδομή στα κλασικά χρόνια, στο τέλος του 5ου π. Χ. αιώνα και άλλοι στα ελληνιστικά χρόνια. Η αρχική κατασκευή της «Ελληνοκαμάρας» ανάγεται ενδεχομένως στην κρητομυκηναϊκή εποχή, και μάλλον πρέπει να χρησιμοποιήθηκε κυρίως ως λατρευτικός τόπος. Άποψη, που υποστηρίζει μεταξύ άλλων ο συμπατριώτης μας αρχαιολόγος κ. Γιάννης Γ. Σακελλαράκης σε άρθρο του στην εφημερίδα «Ο Κασιώτης», το Δεκέμβρη του 1985.

Η τελευταία αρχαιολογική αναζήτηση πραγματοποιήθηκε πριν περίπου 32 χρόνια, σε δύο ανασκαφικές περιόδους.

Η Εφορία Παλαιοανθρωπολογίας και Σπηλαιολογίας ανταποκρινόμενη σε αίτημα του Δήμου Κάσου, τότε, το 1982, έστειλε το γεωλόγο Ε. Καμπούρογλου και την αρχιτέκτονα Σ. Κυρίστση- Καμπούρογλου, οι οποίοι σχεδίασαν, φωτογράφησαν και παρέθεσαν γεωλογικά στοιχεία για τον προγραμματισμό λεπτομερούς έρευνας.

Η πρώτη νεώτερη ανασκάλευση άρχισε τον Αύγουστο του 1986, και η δεύτερη ένα χρόνο αργότερα, τον Αύγουστο του 1987. Οι έρευνες έγιναν υπό την αιγίδα και επίβλεψη της Εφορείας Παλαιοανθρωπολογίας- Σπηλαιολογίας με χρηματοδότηση του Υπουργείου Αιγαίου. Η προσπάθεια εκπονήθηκε κάτω από δύσκολες συνθήκες με την υποστήριξη και βοήθεια της εφόρου κ. Πρωτονοταρίου-Δειλάκη και του τοπογράφου μηχανικού της Εφορείας κ. Θ. Χατζηθεοδώρου.

DSC01474Προκαταρκτική απαρίθμηση και καταγραφή όλων των εργασιών όταν πραγματοποιήθηκαν, τότε, το 1987, δημοσίευσε ο συμπατριώτης μας Γιάννης Γ. Σακελλαράκης σε σχετικό άρθρο του στην εφ. «Ο Κασιώτης», τον Δεκ. του 1988. Μάλιστα, σημείωνε στο τέλος, «ότι η έρευνα μέσα στο σπήλαιο είναι ακόμη επικίνδυνη λόγω της σαθρής οροφής που σε ορισμένα σημεία διατρέχει άμεσα φόβο κατάρρευσης. Είναι απαραίτητο να γίνει άμεση στερέωση των τμημάτων που κινδυνεύουν καθώς και στεγανοποίηση των ρωγμών σε όλη την επιφάνεια του σπηλαίου. Ρωγμές που στα τρία χρόνια της έρευνας αυξήθηκαν».

Πέντε χρόνια αργότερα, ο Γιάννης Γ. Σακελλαράκης, σύμφωνα με άρθρο του στην εφ. «Ο Κασιώτης», Οκτ. 1993, με τίτλο «Τι άλλο θέλουν;…», επανέρχεται στο θέμα της «Ελληνοκαμάρας» και πληροφορεί τους αναγνώστες:

«Αλλά το συγκεκριμένο έργο έχει ήδη πλήρη μελέτη που είναι στα χέρια (ή τα αρχεία) του Δημάρχου- και έχει ενταχθεί σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα. Δηλαδή και μελέτη υπάρχει και χρήματα υπάρχουν. Ας μας εξηγηθούν οι λόγοι για τους οποίους τόσο το νησί όσο και οι κάτοικοι της περιοχής στερούνται του έργου αυτού.

Και συγκεκριμένα, όταν υπηρετούσα στο Υπουργείο Αιγαίου εκπόνησα πλήρη οικονομοτεχνική μελέτη για την δημιουργία ομαλής πρόσβασης προς το σπήλαιο και για τη διαμόρφωση του εξωτερικού χώρου. Η μελέτη αυτή, υποβλήθηκε ακολούθως στο ΥΠΕΘΟ και εντάχτηκε στα ΣΠΑ Αιγαίου με συνολική χρηματοδότηση 15 εκατ. δρχ. και χρονική διάρκεια περάτωσης τα 4 χρόνια.»

Πρόσθετα για την Ελληνοκαμάρα,  ο συμπατριώτης μας, Γιάννης Γ. Σακελλαράκης, Αρχαιολόγος Εφορείας Παλαιοανθρωπολογίας και Σπηλαιολογίας, δημοσίευσε στο περιοδικό «Τοξόλυρος» -Αύγουστος 2009, ένα εκτενές άρθρο με τίτλο: Σπήλαιο «Ελληνοκαμάρα» Κάσου, όπου μπορείτε να διαβάσετε πολλά ενδιαφέροντα πράγματα.

Τελειώνοντας τη βινετογράφηση πήρα τη στράτα του γυρισμού. Ο ήλιος πόζαρε πίσω από τα Πεντικονήσια, ενώ οι χρυσοκόκκινες αχτίνες του χάιδευαν απαλά τους πανάρχαιους ογκόλιθους της Ελληνοκαμάρας. Αισθάνθηκα μια πικράδα στο στόμα. Όπως πικρή είναι εδώ και τόσα χρόνια η απογοήτευσή μου για τα ελάχιστα αρχαιολογικά ευρήματα, που βρίσκονται κλεισμένα στο υπόγειο του παλιού δημαρχείου ή και σε άλλους χώρους εκτός Κάσου και πιθανόν να σαπίζουν…

Σε ένα από τα βιβλία του ο Γιώργος Γραμματικάκης, με τίτλο «Κόμη της Βερενίκης», σε κάποιο κεφάλαιο, αναφέρει μια σκέψη ενός αναμφισβήτητα μεγάλου σοφού της εποχής μας, του Άλμπερ Αϊνστάιν. «Ανεβαίνω στις πλάτες των προγόνων μου για να δω το μέλλον…»

Νομίζω ότι έτσι πρέπει να σκεφθούμε κι εμείς αν αγαπάμε αυτόν τον ακριτικό τόπο.

Κάποια έργα έγιναν τελευταία στην «Ελληνοκαμάρα» υπό την εποπτεία του φίλου και συμπατριώτη μας, Γιάννη Σακελλαράκη. Βέβαια, εγώ δεν είμαι ειδικός για να τα κρίνω. Δεν παύω όμως να είμαι ένας από τους πολλούς Κασιώτες, που ενδιαφέρονται για τον πολιτισμό του τόπου μας. Όμως στενοχωριέμαι όταν βλέπω κάποια πράγματα να μένουν ημιτελή και χρόνο με το χρόνο να ξεχνιούνται και να αφήνονται στο μαύρο ριζικό τους…

Οι ελάχιστοι αρχαιολογικοί χώροι στο νησί μας, πρέπει οπωσδήποτε να μπουν σε μια προτεραιότητα και να αξιοποιηθούν. Καθώς βοηθούν στην αναβάθμιση και των περιοχών τους. Ας μην ξεχνάμε επιπλέον, ότι είναι τόποι έλξης κάποιων επισκεπτών  και φέρνουν τουρισμό και χρήματα. Άσχετα ότι προσάπτουν γνώσεις στην πάμφτωχη αρχαία ιστορία της πατρίδας μας, συνάμα, δημιουργούν παράλληλα και προϋποθέσεις για μόνιμες θέσεις απασχόλησης κάποιων κατοίκων.

Μήπως κάποιοι αρμόδιοι πρέπει να ενδιαφερθούν και να επαναφέρουν το θέμα στην επιφάνεια;…

Με το χρόνο δεν μπορούμε να τα βάλουμε, ούτε και να τον εξαγοράσουμε… Αν γινόταν αυτό, τότε, δε θα χρειαζόταν να αποκαταστήσουμε ό,τι παλιό φθείρεται και χάνεται. Πόσον μάλλον αυτά τα αρχαία ταπεινά απομεινάρια, που δηλώνουν απερίφραστα τις ρίζες μας, τις ιστορικές καταβολές μας…

Δείτε το Video > Κάσος 2014. Οδοιπορικό στις Αρχαιότητες της Κάσου, στο Ιερό Σπήλαιο, την Ελληνοκαμάρα:

About mkskoulios

Editor, researcher, writer
This entry was posted in Ιστορικά - Λαογραφικά Θέματα, Πρόλογος, VIDEO. Bookmark the permalink.