Η τουρκική λέξη «τσοπάν»- «coban» και η Κάσος

 Γράφει ο Μιχάλης Κ. Σκουλιός

Ταξιδιώτικός Χάρτης Αρχιπελάγους 15ος αί.

Ταξιδιωτικός Χάρτης Αρχιπελάγους 15ος αί.

Πολλούς αιώνες πριν τη Χριστιανική Εποχή, οι βαβηλώνιοι σχεδίαζαν χάρτες πάνω σε πήλινες επιφάνειες, οι ενδείξεις χρονολογούνται από το 2300 π.Χ.

Δείγματα πρωτόγονων χαρτών με τοπικά χαρακτηριστικά, έχουν βρεθεί επίσης με μορφή σκαριφημάτων, κατασκευασμένα πάνω σε δέρματα, ξύλο και οστά, που βασίζονται στην προσωπική εμπειρία του ανθρώπου. Μάλιστα, στην  ιστορία της χαρτογραφίας αναφέρεται, στη δεκαετία του 1840, ολόκληρη η απεικόνιση του Αρχιπελάγους Τουαμότου, στο κατάστρωμα γέφυρας πλοίου, που υπηρετούσε ένας νησιώτης ιθαγενής, κατά τις εξερευνήσεις των Νοτίων Θαλασσών από τον πλοίαρχο Τσαρλς Γουίλκς.

Η Μεσόγειος, περιοχή με αυξημένο εμπορικό συμφέρον, πεδίον πολλών θαλάσσιων ταξιδιών και πολεμικών επιχειρήσεων, από τα πανάρχαια χρόνια ως τις Σταυροφορίες, δεν μπορούσε να μην τραβήξει τη ματιά, με κάθε τρόπο, των πάσης φύσεως ποιητών, πολεμάρχων, ιστορικών, διπλωματών, περιηγητών, γεωγράφων, φυσιοδιφών, ζωγράφων, ακόμη αρχαιοκαπήλων και πειρατών.

Το 1999 έτυχε να επισκεφθώ στο Ζάππειο μια ενδιαφέρουσα Έκθεση, την οποία διοργάνωσε το Υπουργείο Αιγαίου και Νήσων  (21 Σεπτ.-5 Οκτ.), όπου είχαν εκτεθεί 140 χάρτες του Αιγαίου και των Νήσων, που χρονολογούνταν από το 1485-1800.

Παρατηρώντας, αυτούς τους σπάνιους και μοναδικούς χάρτες τριών αιώνων, με την περίτεχνη και πολύ συχνά πολύχρωμη διακόσμηση, με λιγότερο καλλιτεχνικό χαρακτήρα από εκείνους της πρώτης εποχής, που οι περισσότεροι από αυτούς, έχουν τυπωθεί στη Βενετία, Φλωρεντία, και από τα εθνικά τυπογραφεία των Κάτω Χωρών, όπως της Γερμανίας, Γαλλίας και Βρετανίας, ανάμεσα στην Κρήτη και την Κάρπαθο, βλέπει κανείς με γυμνό μάτι την Κάσο

Από περιέργεια αντέγραψα από όλους αυτούς τους χάρτες, τις ονομασίες, από τις οποίες αναδύεται η Κάσος, καθώς και τις ημερομηνίες εκδόσεώς των. Tην Έκθεση συνόδευε ογκώδης κατάλογος και ξεχωριστό συμπλήρωμα εις την αγγλική γλώσσα, του συλλέκτη-συγγραφέα Χρ. Ζαχαράκι, με τίτλο : «Catalogue of printed Maps of Greece 1447-1800».

Cefi (1528),    Cafio (1566),    Cashio ή Caefus (1683),    Cassio (1683, 1690),   Caso (1728),

Casso (1680, 1688, 1729),   Casus (1700, 1778, 1783, 1794),   Cassus (1782),

Caxo (1643, 1646, 1662, 1664, 1675, 1683, 1707, 1715, 1738, 1764),   Cazo (1715, 1745, 1775)

Coxo (1764),

Και βέβαια όλα αυτά και πολλά άλλα τα δημοσίευσα σε ένα άρθρο μου, στο περιοδικό «Κασιώτικος Πάλμος» αρ. 95 Ιαν- Φεβρ. 1999, με τίτλο «Η Κάσος σε συλλεκτικούς χάρτες στο Ζάππειο».

 Πουθενά δεν αναφέρεται η Κάσος- ως «Τσοπάν». «Τσοπάν»: [ >τουρκική λέξη «coban» = βοσκός-τσοπάνης ].

Αν αναρωτιέστε πως μας προέκυψε το «Coban» – «Νησί των τσοπάνηδων»;… Έχω να σας πω, ότι, έτσι αποκαλούσε ειρωνικά την Κάσο, ο Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα (1475–1546, Τούρκος πειρατής & ναύαρχος), θέλοντας να υποδείξει με πλάγιο τρόπο, ότι πρόκειται για ένα ασήμαντο και άνευ αξίας νησί…
Επιμύθιο: Ας μένουμε ψύχραιμοι κι ας μη χανόμαστε άλλη μια φορά στη μετάφραση, και τις τουρκικές κορόνες των πολιτικάντηδων…

About mkskoulios

Editor, researcher, writer
This entry was posted in Διαλογισμοί-Γνώμες-Απόψεις, ΕΠΙΦΥΛΛΙΔΕΣ, Πρόλογος. Bookmark the permalink.