70 χρόνια από την απελευθέρωση των Δωδεκανήσων. Οι Οθωμανικοί χάρτες δικαιώνουν τις Ελληνικές θέσεις

Ο πανηγυρικός λόγος κατά τον εορτασμό της Ενσωμάτωσης των Δωδεκανήσων στην Ιερά Μητρόπολη Αθηνών την 19η Μαρτίου 2017 από τον Κ. Κογιόπουλο.

Ο κ. Κ. Κογιόπουλος

70 χρόνια κλείνουν από εκείνη την ημέρα που οι νησιώτες είδαν μετά από αιώνες σκλαβιάς να υψώνεται η ελληνική σημαία στα νησιά.

Εφέτος αυτή η σημαντική επέτειος μάς βρίσκει σε μια δύσκολη συγκυρία. Πόλεμοι και καταστροφές στη γειτονιά μας και ένταση των προβλημάτων με την Τουρκία. Γι’ αυτό θα ήθελα να κάνω μια μικρή αναδρομή στην ιστορία των Δωδεκανήσων την περίοδο της Οθωμανοκρατίας.

Από την εποχή των ρωμαϊκών και βυζαντινών χρόνων, αλλά και αργότερα, την περίοδο των Φράγκων, τα Δωδεκάνησα διέθεταν προνόμια που αναγνωρίσθηκαν και από τους Τούρκους με φιρμάνι του Σουλεϊμάν Β΄ του Μεγαλοπρεπούς το 1523, αλλά και των άλλων Σουλτάνων που ακολούθησαν. Τα Δωδεκάνησα και η Ικαρία, (εκτός των δύο μεγάλων νησιών Κω και Ρόδου), διέθεταν ένα καθεστώς «αυτονομίας», δηλαδή ένα ειδικό προνομιακό καθεστώς που τους εξασφάλιζε διοικητική, δικαστική και οικονομική αυτονομία και επιπλέον απάλλασσε τους κατοίκους τους από τη στράτευση. Οι οικονομικές υποχρεώσεις τους προς την οθωμανική εξουσία περιορίζονταν σε έναν κατ’ αποκοπή ετήσιο φόρο «μακτού» (maktu) που προοριζόταν για τα βακουφικά ιδρύματα.

Με την Ελληνική Επανάσταση τα νησιά γνώρισαν σφαγές και διώξεις. Τα προνόμια καταργήθηκαν μέχρι το 1830 που άρχισαν να ισχύουν πάλι. Στην Οθωμανική Αυτοκρατορία το διάστημα 1839-1876 έγιναν μεγάλες μεταρρυθμίσεις· ήταν η περίοδος που ονομάστηκε Τανζιμάτ. Η Αυτοκρατορία άρχισε να γίνεται ένα σύγχρονο κράτος. Οι εξελίξεις ήταν ραγδαίες τόσο στο εσωτερικό όσο και το εξωτερικό, η δε θέση των χριστιανών βελτιώθηκε. Οι μεταρρυθμίσεις όμως σταμάτησαν το 1876 με την άνοδο στο θρόνο του αυταρχικού σουλτάνου Αμπντούλ Χαμίτ Β΄ του αιμοσταγούς (περίοδος εξουσίας 1876-1909).

Στα Δωδεκάνησα μέχρι το 1865 οι Οθωμανοί σεβάστηκαν εν πολλοίς τα προνόμια των νησιωτών. Στη συνέχεια άρχισε μία περίοδος συνεχών επεμβάσεων και προσπαθειών τροποποίησης των προνομίων. Οι Δωδεκανήσιοι με αγώνες και προσφυγές στις Μεγάλες Δυνάμεις κατόρθωσαν να κρατήσουν ορισμένα από τα παλιά προνόμιά τους. Τον Ιούλιο του 1909, ένα χρόνο μετά την Επανάσταση των Νεοτούρκων, όλα τα προνόμια καταργήθηκαν και επήλθε μια διοικητική και φορολογική εξίσωση των νησιών με τις άλλες Επαρχίες. Επίσης επιβλήθηκε και η υποχρεωτική στρατιωτική θητεία.

Όταν το 1912 οι Ιταλοί κατέλαβαν τα Δωδεκάνησα, δεν ήθελαν να ακούσουν λέξη για προνόμια και ελευθερίες. Όνειρό τους ήταν να γίνουν τα νησιά γέφυρα για την Ανατολή, μάρτυρας του ιταλοφασιστικού μεγαλείου. Οι Δωδεκανήσιοι δεν γνώρισαν μόνο μια νέα κατοχή, αλλά και το φασιστικό τρόπο διακυβέρνησης, που δεν ανεχόταν τίποτε Ελληνικό και Ορθόδοξο. Νέοι διωγμοί και απαγορεύσεις. Τα νησιά μετατράπηκαν σε στρατιωτικές βάσεις. Το 1945 με τη νίκη των συμμάχων στα νησιά φθάνουν οι Άγγλοι.

Η Ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου στην Ελλάδα εγκρίθηκε ομόφωνα στις 21/9/1946 από την Πολιτική και Εδαφική Επιτροπή για τη Συνθήκη Ειρήνης με την Ιταλία. Το 1947 με τη Συνθήκη Ειρήνης Παρισίων (Νομοθετικό Διάταγμα 423/1947 κύρωσης της Συνθήκης Ειρήνης στις 10/2/1947) τα νησιά παραχωρήθηκαν επίσημα στην Ελλάδα. Στις 31/3/1947, ένα μήνα μετά την υπογραφή της Συνθήκης, υψώθηκε η ελληνική σημαία και ανέλαβε ο πρώτος Έλληνας στρατιωτικός διοικητής,  αντιναύαρχος Περικλής Ιωαννίδης. Με το Νόμο 518 της 9ης/1/1948 (ΦEK Α/7) έγινε και επίσημα η προσάρτηση των Δωδεκανήσων.

Σήμερα τα νησιά, ελεύθερα πλέον, γνώρισαν μια πραγματική άνθηση. Όμως οι συνεχείς απειλές  της Γείτονος, που με το θράσος του ισχυρότερου και μοχλό πίεσης το casus belli προβάλλει ανυπόστατες και παράλογες διεκδικήσεις, προκαλούν συνεχή πηγή έντασης στην περιοχή. Το νομικό καθεστώς των νησιών του Αιγαίου είναι ξεκάθαρο από διεθνή συμβατικά κείμενα σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο. Ιδιαίτερα με την Ιταλοτουρκική Σύμβαση της Άγκυρας του 1932 για τη διευθέτηση των θαλασσίων συνόρων στα Δωδεκάνησα: Α) για το Καστελόριζο στις 4/1/1932 και Β) για τα άλλα νησιά με το συμπληρωματικό πρωτόκολλο της 28ης/12/1932, οριοθετήθηκαν τα θαλάσσια σύνορα των δύο χωρών μεταξύ Μικρασιατικής Ακτής και Δωδεκανησιακού συμπλέγματος. Έτσι βλέπουμε στους νέους χάρτες μετά το 1932 να υπάρχουν πλέον αυτά τα σύνορα.

Σήμερα θα ήθελα να επισημάνω ένα ιστορικό στοιχείο που δεν είναι ευρέως γνωστό. Πιστεύω ότι δεν δόθηκε η πραγματική σημασία στις τουρκικές πηγές, που είναι οι οθωμανικοί χάρτες και τα Ημερολόγια του Αρχιπελάγους στο τέλος του 19ου αιώνα. Διότι αν κοιτάξουμε προσεκτικά τους οθωμανικούς χάρτες, αλλά και τους αντίστοιχους ευρωπαϊκούς, τα σύνορα του Βιλαετίου Αρχιπελάγους και η οριογραμμή στην Ιταλοτουρκική Σύμβαση της Άγκυρας του 1932 συμπίπτουν. Είναι εμφανές λοιπόν ότι τα ιταλοτουρκικά σύνορα στα Δωδεκάνησα το 1932 χαράχτηκαν με βάση τα υπάρχοντα τουρκικά, γι’ αυτό άλλωστε και τα δέχθηκαν οι Τούρκοι. Σήμερα γιατί κάνουν ότι δεν καταλαβαίνουν και μιλάνε για νησιά που έχουν καταλάβει οι Έλληνες?

Κλείνοντας θα ήθελα να πω επιπλέον ότι ένα άλλο στοιχείο που επιβεβαιώνει τα ανωτέρω είναι τα δίγλωσσα οθωμανικά Ημερολόγια του Αρχιπελάγους, στα οποία περιγράφονται ακριβώς τα νησιά της Δωδεκανήσου και οι εξαρτώμενες νησίδες του Βιλαετιού του Αρχιπελάγους, επιβεβαιώνοντας ακριβώς την τότε Οθωμανική Επικράτεια, όπως καταγράφεται στους χάρτες.

Σήμερα η Τουρκία προβάλλει το επιχείρημα ότι «στην Ελλάδα ανήκουν όσα νησιά και νησίδες αναφέρονται ρητώς στις Συνθήκες και δεν ανήκουν όσα δεν αναφέρονται»! Υποθέτω ότι αυτό  θα μπορούσε να είχε και αντίστροφη ισχύ: στην Τουρκία ανήκουν μόνο όσα νησιά αναφέρονται ρητώς στις διεθνείς συνθήκες!

Μετά το επεισόδιο των Ιμίων άρχισε μια γενικότερη αμφισβήτηση της Ελληνικής κυριαρχίας σε πλήθος νησιά του Αιγαίου.

Η Ελλάδα είναι παράγοντας σταθερότητας και ειρήνης στην περιοχή· μικρή μεν χώρα, αλλά ικανή να προστατεύσει τα δικαιώματά της και να εξουδετερώσει κάθε απειλή από κάθε επίδοξο εισβολέα.

      Κ.  Κογιόπουλος

Advertisements

About mkskoulios

Editor, researcher, writer
This entry was posted in Αναδημοσιεύσεις, Ιστορικά - Λαογραφικά Θέματα, Πρόλογος. Bookmark the permalink.